Oude! Weblog van Henk Medema

april 29, 2011

Nineve

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 8:01 pm

NINEVE van Rick de Gier (Uitgeverij Brandaan) is meer dan een boek, het is een cross-mediaal project, en je kunt het dus niet gewoon lineair ‘lezen’, van a tot z. Naast – of, technisch ‘in’, of communicatief ‘bij’, maar hoe hanteer je dat dan? – zijn er de Outtakes from the Revival Songbook, de band waarin auteur Rick de Gier leadsinger is. En bovendien is er een website, www.nineve.net, waar overigens niet zoveel gebeurt. Wat doe je met cross-media? Er kris-kras doorheen gaan, maar het boek verdient (dat is een compliment) een vorm van close reading. Enerzijds moest ik na de eerste keer lezen echt teruglezen, omdat er nogal wat dwarsverbanden in de tekst zelf liggen; anderzijds leidde de neven-informatie rond de website me af van het patroon in de tekst.

Toen ik hoorde dat het verhaal zich afspeelde tegen een evangelische achtergrond, dacht ik onmiddellijk: dat moet ik lezen. Want er wordt (zoals Rick de Gier ook zelf in een interview zegt) heel vaak in de Nederlandse literatuur gezinspeeld op een gereformeerde ghetto-achtige subcultuur, maar de evangelische wereld kent men niet, en die blijft dus doorgaans onbesproken. De Gier kent haar wel; althans een aantal aspecten ervan worden in dit verhaal redelijk waarheidsgetrouw weergegeven. De heksenjacht op alles wat ‘werelds’ is, de orgastische aanbiddingstaferelen, de verwachting van de opname van de gemeente en de angst om dan alleen achter te blijven, het wetticisme – je kunt je hooguit afvragen of het niet té zeer als karikatuur wordt weergegeven.

Wat is de inhoud van het verhaal van Daniël? Wat gebeurt er met hem? Hij ontdekt dat het dualisme waarmee hij is opgegroeid, niet leefbaar is. Maar hij construeeert weer nieuwe muurtjes, waarin zijn evangelische lyrics weliswaar ‘gewoon’ kunnen functioneren in de seculiere music scene, maar zijn leven zélf gefragmenteerd lijkt te blijven. Seks, maar geen communicatie of zelfs liefde. Theologische of ethische stellingen, maar geen waarheid.

Het boek begint en eindigt met een droom over Jezus: is Hij dat echt? – en is Hij bereikbaar vanuit de verschillende werelden waarin Daniël leeft? Dat blijft onduidelijk, en literair is dat knap gevonden, maar tegelijk blijft de spanning daardoor weg. Dit boek grijpt me niet zo bij de keel als bijvoorbeeld Knielen op een bed violen deed. De omraming van de evangelische achtergrond is een soort onschuldige omlijsting, zoals het schilderij Wollewei uit Godfried Bomans’ Erik.

Of is het toch niet onschuldig? Juist omdat deze evangelische wereld er niet toe doet, niet relevant is. De teksten over de Opname blijken probleemloos bruikbaar te zijn in ‘Nineve’, terwijl ‘Jona’ doodgewoon op de berg zit af te wachten hoe de wereld onder Gods oordeel geplaatst wordt – ik weet trouwens niet echt of dit de betekenis is van de titel, een metafoor die bij mijn weten nergens verklaard wordt. Maar misschien is het dit wel. Dit rare evangelicalisme (als in de boeken van Flannery O’Connor) is dood, gewoon, zonder leven voor de wereld, zonder leven voor Daniël zelf, hoogstens een vaag vermoeden van de Levende in een rode Cadillac, als in een droom.

april 28, 2011

Society 3.0 – Kerk 3.0

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 8:45 am

Dezer dagen las ik – een beetje laat, toegegeven –  het boek van Ronald van den Hoff, Society 3.0: a smart, simple, sustainable & sharing society. Meer dan interessant, in verband met de vele veranderingen in onze leefwereld, en uit hoofde van mijn vak ben ik natuurlijk speciaal geïnteresseerd in de nieuwe media.

Tegelijk heb ik hevige belangstelling voor de Kerk, de gemeente, de gemeenschap waarin God woont en zichtbaar wordt. Hoe is het met het gebeuren Kerk 3.0 ? Er vielen me wat losse gedachten in, gedurende een gesprek met een auteur over kerk en jongeren. Ik geef ze in deze simpele blog maar voor wat ze waard zijn. Kerk 3.0 in kaart brengen? Dat zou me echt niet lukken. Maar ik meen een paar contouren te zien, wat bewegingen te ontwaren – en ik ben benieuwd naar wat anderen daarin herkennen.

[1] Van waarheid naar aanbidding: dan denk ik aan God de Vader. Kerk 1.0 ging over de vraag wie het bij het rechte eind had. Kerk 3.0 gaat over het goede begin, namelijk het besef dat Gods waarheid voor ons véél te groot is om er eigenaar van te kunnen zijn. De elementen die je kunt zien, stuksgewijs, als in een spiegel, in raadselen, brengen je allereerst tot aanbidding. De Vader zoekt ook mensen die Hem aanbidden.

[2] Van zinsontleding naar zingeving: daarbij denk ik aan het werk van de Zoon. In Kerk 1.0 kon je binnenkomen door de goede formule te zeggen, het zondaarsgebed na te spreken, en na een tijdje de zin te kunnen ontleden van de verzoening van zondaars met God. Zeker is het werk vóór ons door Christus volbracht! Kerk 3.0 maakt geen einde aan de zin, maar plaatst een komma, gaat van een formule naar een verandering van richting. En dat is per definitie een proces waarvoor God alle tijd neemt: je zou je dood schrikken (zei ‘mijn’ auteur) als Hij dat in één nachtje zou doen (zoiets als bij Kafka’s Die Verwandlung).

[3] Van stelligheid naar verlangen: van het werk van de Zoon voor ons naar het werk van de Geest in ons. Een individueel, vast en stellig geloof brengt je vast en zeker in de hemel, daarin is het evangelie niets veranderd. Maar een verlangend geloof laat je de gemeenschap van alle heiligen vinden, zoekend in elkaar naar houvast, en dat stukje bij beetje vindend in het open stellen van je hart voor elkaar en voor de Geest.

[4] De drie-enige God geeft mensen door het verlossingswerk van Jezus de vrije toegang tot de hemel, dat is een vaste werkelijkheid. Maar er is meer: God zoekt via mensen, door de werkzaamheid van de Geest in hen, een open toegangsweg tot de wereld. Dat is het brede thema van het Koninkrijk van God op deze aarde, hoe God gestalte vond in Jezus, en hoe de Geest in ons handen en voeten geeft aan Christus. En Zichzelf én ons openstelt voor alle mensen.

Nee, een complete dogmatiek is dit niet, en dat zal het vermoedelijk wel niet worden. Maar zijn het een paar herkenbare lijnen?

april 22, 2011

Goede Vrijdag – een sterk verhaal

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 7:51 am

Een miljoen kijkers hebben de tv-uitzending gezien van The Passion, en duizenden toeschouwers overspoelden het centrum van Gouda. Indrukwekkend. Via Twitter volgde ik de respons van honderden van hen, en die was (zoals te verwachten) zeer uiteenlopend. Zelf thuis voor de buis, beduusd achterblijvend toen De Leeuw weer met veel geschreeuw en weinig wol de seculiere programmering hervatte, wist ik het even niet.

Ja, dit was HET verhaal, waar ik nu al meer dan een halve eeuw elk jaar opnieuw mee geconfronteerd wordt. Maar zó had ik het nog nooit ‘meegemaakt’. Gewoon, in een Hollandse stad met een marktplein en een kerk-in-het-midden, met straatjes, steegjes, MacDonalds en een menigte mensen. Gewoon, maar juist ongewoon, omdat de discipelen nu eens niet in witte badjassen rondliepen, maar spijkerbroeken en leren jacks droegen. Pilatus was een keurige politicus, die wél besloot tot deze gerechtelijke moord. Petrus was een blonde vent, een jongen van goud die je zó in je hart zou sluiten, maar die drie keer ‘nee’ zei toen ze naar zijn relatie met Jezus vroegen. Judas was een gemenerik, dat wel, maar zo herkenbaar, terwijl je tegelijk niet wist wie of wat je herkende. En zou je inderdaad ook ‘kruisig Hem!’ geroepen hebben, in de massa op het plein? – wel een beetje harder, misschien, of toch juist niet?

Het blijkt dat dit bijna tweeduizend jaar oude verhaal op deze manier verteld kan worden, met eenentwintigste eeuwse Hollanders, in een eenentwintigste eeuwse stad, met eenentwintigste eeuwse Hollandse volksliedjes die op Nederland 3 niet misstaan, en daar herkend worden.

Beduusd, nogmaals, dacht ik: wás het dit nou? Nee, dat niet. Want de rottigheid was dat de kruisiging écht was, met bloed en al. En het einde was niet dat Jezus op een hooggeplaatst podium verscheen, maar dat Hij aan het einde van die vrijdag echt hartstikke dood was – sorry voor het woord, maar dit móet je zo hard zeggen! – en toen op zondagmorgen met een ongekende kracht weer lééfde. Dat konden ze in Gouda niet imiteren.

Maar dat neemt niet weg: dit verhaal van Jezus is een sterk verhaal. Niet in de zin van: verzonnen, onwaar, gemáákt – maar juist anders: dit verhaal is zó waar, dat het niet meer stuk kan. Dit is het centrum van Gods grote verhaal in en met deze wereld. Zo diep is het nooit gegaan, en zo komt ‘t ook nooit meer terug. Hier werd Gods liefde met maximale macht in Jezus’ machteloosheid bewezen.

Dit verhaal kan niet stuk. The Passion natuurlijk wel. Op ‘Gouda’ kritiek oefenen, dat mág, en moet zelfs. De werkelijkheid van het origineel werd never nooit gehaald, en op sommige punten waren er zelfs missers. Maar als een miljoen mensen met Gods Golgotha-verhaal in het achterhoofd peinzend de paasdagen ingaan, dan is er heel wat goeds gebeurd.

april 21, 2011

Hoop te koop – de nieuwe media & het Paasevangelie

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 9:34 am

Enkele dagen vóór pasen 2011 (de kalender stond op 20 april) bracht ik een prachtige zomerdag binnen door, bij Theater Spant in Bussum, op InCTformatie, hét Nederlandse innovatiecongres voor uitgevers. Op het puntje van m’n stoel, en ijverig notities makend op de iPad, want dit was werkelijk interessant. Tien jaar geleden ging dit congres over CDi of CD-rom, en braken we er ons allemaal het hoofd over de mediadragers in de net begonnen eenentwintigste eeuw. Nu is het een heel andere wereld: tablets, smart-phones, iPods, iPads, digital content, apps, en o ja, e-readers, die intussen al weer bijna out zijn. Over de komende tien jaar zullen we maar beter geen voorspellingen doen.

De toekomst is wat we kunnen kopen, het verleden niet. Maar de toekomst is, uit de aard van de zaak, onzeker.

Wat is uitgeven? Niet per se: boeken maken, of tijdschriften vervaardigen, in folio of digitaal. Maar: mensen bereiken met content, en jawel, Hyves of nu.nl en buienradar.nl hoort daar net zo goed bij als bedrukte bladzijden. Uitgeven is: content vervaardigen die naar de consumenten gestuwd wordt. O nee, zelfs dat niet meer, want de markt wordt niet meer benaderd via product push, zoals vroeger, maar via demand pull. Want bereik op internet is geen schaars goed. Relatie wel, maar de verbruikers bepalen zélf wel of zij die relaties willen aangaan. Wat telt is de aandacht die deze gebruikers hebben: we leven in een aandachtseconomie, en pas secundair in een door geld gereguleerde markt.

Dat maakt een verdienmodel per definitie heel onzeker. Professionals willen betalen, eindverbruikers niet – en de beroepsmatige bereidheid tot betalen is alleen gebaseerd op het vermoeden dat daaráchter wel een publiek zal zitten dat op zijn beurt bereid is er geld voor neer te tellen.

Ik ga me in de komende dagen concentreren op het Paasevangelie, en InCTformatie was een goede introductie daarop.

Alleen de toekomst is te koop, het verleden niet. Pasen is hoop, gaat over de toekomst, en dáár kun je in investeren. ‘Koop waarheid en verkoop (‘verkwansel’, NBV) ze niet’, zegt Spreuken 23 vers 23. De werkelijkheid en de waarheid is in Hem die ook de Weg en het Leven is.

Het lijden van de Heer maakt ons indringend duidelijk dat de toekomst niet voor voor niks of op een koopje te krijgen is: met alles wat Hij had betaalde Hij ervoor. De opstanding van Christus roept ons op om heel ons bestaan in te leveren bij de opgestane Heer, en dan krijgen we Gods waarheid en werkelijkheid voor terug.

Wonderlijke ruil. Lastig als ‘verdien’-model, want je moet maar niet op je eigen verdienste rekenen. Op Hem wel, en op de hoop van het opstandingsleven. Ik blijf piekeren over de nieuwe media, maar vooral peinzen over Pasen.

april 17, 2011

Jezus uitstralen: worden zoals Hij

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 7:15 pm

Onder deze titel is bij Kok (voorheen Kampen) een boekje verschenen van dr. Jos Douma, het derde deeltje van de Jezus-trilogie.

Je mag het weten: ik beloofde de auteur een blog over dit boekje, omdat hij me toezegde iets te bloggen en te twitteren over Het Jezus-manifest, van Leonard Sweet & Frank Viola. Een soort ruilhandel dus in de social media, al is dat juist in het geval van Jezus allerminst geoorloofd – maar ik denk dat we door de vergelijking geestelijk rijker worden. Ik verheel dan ook niet dat als vanzelf de vergelijking zich aan me opdrong.

Het mooie van het boekje van Jos Douma is de combinatie van eenvoud en rijkdom, en tegelijk de praktische hanteerbaarheid van het thema. Jezus uitstralen is nogal niet niks, dat klinkt verheven, daar kun je niet bij.

Dit boekje evenwel raakt het ‘gewone’, benaderbare leven van Jezus. De eerste helft is nog sterk descriptief, en dat moet ook wel, om er later op voort te kunnen bouwen. Vooral vanaf deel 3 komt de praktische verwerkelijking van de idee ‘Jezus uitstralen’ aan het licht. Want de dingen waarin wij Jezus het meest zuiver kunnen uitstralen, zijn juist de relationele aspecten: zijn verhouding met zijn Vader en zijn omgaan met mensen. Op die lijn gaat Jos Douma dan ook aan de slag – bijvoorbeeld in 3.2, waar we een aantal ‘handreikingen’ vinden, die onmiddellijk herkenbaar zijn: ja, zo was Jezus! Ja, zo zou ik oook willen zijn! Of in 3.3, waar de overweging wordt gegeven waarom je in het verkeer misschien juist niet een visje zou moeten willen dragen: omdat de mensen dat al te gemakkelijk vereenzelvigen met wetjes en regeltjes ‘waar die christenen zich wel weer aan zullen moeten houden’ – en nou ja! Daar gaan ze, allerlei verkeersregels overtredend! Terwijl de kern van het christendom daar juist níet in zit. En in de samenleving, 3.4, waar we het Jezus-beeld kunnen weerspiegelen door niet gehaast, maar ontspannen te zijn, door niet angstig, maar rustig te zijn, door niet op jezelf te zijn ingesteld, maar op anderen.

In deel 4 krijgen we zeven geestelijke oefeningen, als in een sportschool – en ook dat maakt het concreet, want je spieren oefen je niet door erover te praten, maar door er iets mee te doen. En in dit geval is het niet ‘doen’ tegenover ‘geloven’, maar juist spiritueel doen, je door de Geest aan het werk laten zetten. Op het eerste gezicht ziet dat er nogal saai uit: samenkomsten bezoeken, bijbellezen, bidden, enzovoorts, het lijkt wel de gewone christelijke routine. Maar dat is het niet, er zitten juweeltjes bij (vind ik), zoals het Jezus-gebed, of de handreikingen bij het ‘leven in eenvoud’.

De toevoeging van ‘geestelijke begeleiding’ is eveneens van grote waarde, want was Jezus dat niet vooral voor zijn discipelen: hun Meester, hun Heer, hun Voorbeeld, hun Voorganger? Ik krijg er zin in, om steeds meer op Hem te gaan lijken, en ik merk dat bij het lezen van dit boekje alle excuses mij uit de hand vallen om het toch maar niet te doen.

april 7, 2011

De toekomst is klein

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 6:36 am

Er gebeurt wat in deze wereld. De koppen van mega-nieuws buitelen in 2011 over elkaar heen, op de voorpagina’s van de kranten: Japan, het Midden-Oosten, Ivoorkust, nog veel meer. Het is maar goed dat die kranten niet meer aan hun voorpagina’s gebonden zijn. Via het internet en de social media kan in een eindeloze breedte voorzien worden in de behoefte aan verslaggeving. Iets anders is dat onze aandachts-spanne lang niet zoveel kan verwerken.

De actualiteit is enorm groot. Tegelijk: in onze cultuur wordt de toekomst steeds kleiner, zegt Lisa Williams, CEO van PlaceBlogger (The Future is Small, http://bit.ly/hli4SP, @lisawilliams). Ze schrijft niet over de media in het algemeen, bijvoorbeeld niet over mijn vak, de boekenbranche, maar over journalistiek. Maar wat ze zegt is belangrijk, en ik ga dat perspectief toepassen op de christelijke media.

Eerst over de media-cultuur in het algemeen. Grote media-tychonen hebben nauwelijks meer een voordeel boven duizenden kleine media-activisten. Niet het paleis van Moebarak, maar het Tahrir-plein is het centrum van de macht. De hogepriesters van de grote media-concerns moeten aftreden. Een nieuw priesterschap van alle media-gelovigen dient zich aan. (Waarbij de vraag uiteraard is: naar welke god zullen deze priesters ons leiden?)

Het enorme informatieterrein is nauwelijks meer te overzien, of zelfs te googlen, zeg maar gewoon: niet. Je zult beslissingen moeten nemen in de afwezigheid van wezenlijke informatie. Je kunt niet eerst de tijd nemen om complete dossiers te verzamelen, en op die basis volgend jaar een beslissing te nemen. Die tijd ís er niet, de feiten zullen je spoedig hebben achterhaald. Trial & error is de enige mogelijkheid, en kijk dan uit dat je geen grote gokken waagt. Iedere gok kan ook mis zijn. Maak je niet druk over de vraag of anderen hetzelfde doen, want natúúrlijk doen anderen dat, maar: so what?

Er zou veel meer gezegd kunnen worden.

Dan, vervolgens, over de lastige klus waarvoor wij als christenen in de media staan. Het christendom is ‘een godsdienst van het Boek’ – maar op een heel andere manier dan de Islam of het jodendom. HET Boek, de Bijbel, is niet een container vol informatie. Het is een Boek dat niet verafgood wil worden. Jezus, de centrale Persoon van het Christendom, wordt het Woord genoemd: Gods communicatie in alle breedte en diepte.

Niettemin: communicatie staat centraal in het christendom. In de huidige cultuur beleven wij een heel spannend scharnierpunt, maar in het front van Gods koninkrijk komt het er nog meer op aan.

Niet door kracht, nog door geweld, maar door mijn Geest – zo staat het in Zacharia 4 vers 6. Twee aspecten – waarvan het éne ook in de seculiere wereld geldt! – gezamenlijkheid en afhankelijkheid.

Samen optrekken, meer dan ooit, is het parool in de christelijke media: geen grote machtsblokken tegenover elkaar, maar netwerken met elkaar, community-vorming.

Afhankelijkheid: stap voor stap, lettend op de wil van de Heer, vaak zonder brede informatiestromen te vinden, maar wel in diezelfde community de weg van dezelfde Geest zoeken. Voor christenen zou dat vanzelfsprekend moeten zijn – het is evenwel geen vanzelfsprekendheid, maar een geweldige uitdaging. De toekomst is klein.

 

april 1, 2011

Homo- en hetero-identiteit

Filed under: Uncategorized — henkmedema @ 7:04 pm

Hebben mannen een identiteit? Natuurlijk. En hoe is het met de identiteit van vrouwen? Niemand die daarover een moment twijfelt. En is dat een identiteit als mannen en als vrouwen? Die vraag wordt al moeilijker, maar voordat we proberen een antwoord te formuleren, eerst nóg een vraag: en als je homoseksueel bent, heb je dan als homo een identiteit? Andersom: als hetero? En als je nu biseksueel bent? Of in een lichaam woont waar je geest en je ziel niet in past? Enzovoorts.

Een evangelische hoogleraar (een vrouw. Of doet dat niet terzake? – ze is ook getrouwd, en moeder van drie kinderen, als dát een rol speelt…) heeft een boek geschreven onder de titel The End of Sexual Identity: Why Sex is Too Important to Define Who We Are. Jenell Williams Paris steekt haar nek vér uit, maar blijft – ik mag de lezer geruststellen – helemaal orthodox.

Waar je níet echt gerust op wordt, is dat ze laat zien hoe het landschap aanmerkelijk ingewikkelder is dan we wilden geloven. Terwijl we de fenomenen direct in onze eigen omgeving konden waarnemen. We hadden al eerder ongerust kunnen worden. Ik noem maar wat.

Een heteroseksuele man, wiens vrouw er met een ander vandoor is, en die heeft erkend dat hij in de afgelopen jaren niet echt heeft kunnen liefhebben. Een homoseksuele jongen die nog niet uit de kast is gekomen, die z’n verhaal wel in vertrouwen aan z’n predikant heeft verteld, maar het voornemen heeft om een leven van onthouding te blijven lijden. Een vrouw met seksuele verlangens naar andere vrouwen, die tegelijk worstelt om haar huwelijk overeind te houden. Weer: etcetera.

 

Intussen ‘vieren’ we wel tien jaar homo-huwelijk in Nederland. De meeste christenen – ik ken geen percentage, trouwens – kunnen er niet blij mee zijn. Begrijpelijk, waar ze de bijbelse visie aanhangen dat het huwelijk bestemd is als een harmonieus, liefdevol en trouw samenleven van één man en één vrouw. Maar veel christenen (weer ken ik geen percentage) hebben een heel simpele mening over mensen in homoseksuele samenleving. Fout, gewoon fout. En aan dit gerechtelijke oordeel voegen ze misschien nog een ongevraagd gratis welwillend advies toe, over hoe je dit kunt ‘oplossen’.

 

Een paar dagen geleden vertelde een goede vriend me, hoe in de (christelijke!) organisatie waar hij werkt, al negen jaar een collega samen met hem optrekt die homo is, een actieve relatie heeft, en er eerlijk voor uitkomt. En hoe hij nog maar kort geleden tot het besef kwam dat-ie met z’n collega nooit, in al die negen jaren, een goed gesprek had durven te voeren, gewoon als mensen onder elkaar.

Kort geleden besloot hij daartoe de moed te vatten, en dat gesprek aan te gaan. En z’n collega excuses aan te bieden voor het feit dat hij ‘m altijd links had laten liggen.

Het werd een écht goed gesprek.

 

Moeten we alles tolereren op het gebied van homo- en heteroseksualiteit? Nee. Maar de scherpe lijnen en grenzen, waarmee wij onze ‘moderne’ wereld hebben willen ordenen vanuit ‘christelijke’ normen, zijn meer dan eens onbarmhartig geweest. Wij zouden daarvoor eerlijk schuld moeten bekennen. En tegelijk moeten toegeven dat we heel veel ook niet zo goed weten.

 

Deze blog is niet een recensie van het boek van mevrouw Paris. Men leze zelf. Maar laat ik afsluiten met de afsluitende woorden van haar boek, waarin ze beschrijft wat er zou kunnen gebeuren als wij onze veroordelende houding laten varen:

 

A son comes out as gay, and while his parents can’t give him the theological affirmation he desires, they somehow continue to fully love each other. A Christian college allows its faculty to hold divergent viewpoints about homosexuality (at many Christian colleges, faculty cannot theologically affirm same-sex intimacy), and while some backbite and/or avoid each other, others seek out dialogue and friendship with those who hold different views. In small groups and friendships, people talk about their sexual feelings, choices and relationships with true vulnerability and openness to feedback without prepackaging their sexuality with labels that ratchet the stakes up to the level of identity.

 

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.