Hoe doe je dat: Schriftstudie? Je krijgt het Woord van God onder ogen, geschreven voor jou – en je hebt een pen en papier of een digitaal bestand voor je. Hoe voelt dat? Wat moet je doen, en hoe kun je er (niet alleen, maar ook) samen mee omgaan?
1. HET GEZAG
Het gezag van de Schrift is niet het gezag van blauwe uniformen op straat, die je op de bon slingeren als je iets niet goed doet. Het is de eerbiedige, vrolijke onderworpenheid van de ontvanger van liefde, die we allemaal het beste kennen uit menselijke verhoudingen op hun mooist: ouders tot kinderen en andersom, echtgenoten jegens elkaar. Tegelijk is het een veel sterkere autoriteit dan welke formele regelgeving ook.
2. DE THEOLOGIE
Schriftstudie wordt verzuurd, bedorven, als je dogmatische theologie als parameter gebruikt – en daar zeg ik bepaald niet mee dat je geen theologie nodig hebt. Maar wie de leer óver de Schrift voortdurend toestaat door het spreken van God heen te kwebbelen, zal nooit ongestoord en onbevangen kunnen luisteren. God is groter dan de beste theologische verpakking die wij mensen aan bijbelwoorden kunnen meegeven.
3. DE KRACHT
De Schrift is het gezaghebbende verhaal van God. Zij komt tot ons, in óns verhaal, en de Geest nodigt ons uit ons verhaal te laten opnemen in Gods verhaal. Elke levensveranderende vorm van bijbelstudie brengt alleen levens in verandering op basis van deze verhalende (narratieve) kracht van het Woord.
4. HET LEVEN
Het voorgaande klinkt allemaal nogal abstract. Schriftstudie raakt onszelf en door ons anderen als zij zich niet op een afstand houdt van onze prachtige en verschrikkelijke ervaringen, maar wordt toegespitst op crises en uitdagingen van het leven. Alleen als we het raakpunt tussen die beiden kunnen vinden, gebeurt er echt iets met ons hart (het centrum van heel ons bestaan) vanuit Gods hart.
5. HET VERLANGEN
Schriftstudie kan niet bedoeld zijn om tot een rustgevende, bevredigende verklaring van alle dingen te komen, waardoor alles in de juiste vakjes ‘op orde’ komt, alles wordt ingedeeld in goed en kwaad waarmee wij dan wel raad weten. Schriftstudie is niet de vrucht van de boom van de kennis van goed en kwaad, maar is geworteld in het verlangen naar eindeloos eeuwigheidsleven.
En daarmee zeggen we het laatste, beslissende: echte, goede studie van de Schriften is komen tot Jezus, van Wie zij getuigen. [Jh5:39]
Een prikkelende blog Henk. Het laat mij nadenken over mijn relatie tot de bijbel.
Het woordje “studie” lijkt mij dan ook een ambivalent woord als het om de Schrift gaat. Studeren gaat om begrip en begrip is altijd een vorm van beheersen, zei de Joodse filosoof Levinas als die zich in zijn leven ook meer dan eens aan Talmoedstudie heeft gewijd. De ethiek gaat aan beheersen vooraf omdat wij mensen geneigd zijn om met ons beheersen destructief te worden, te vervormen. Zo vraagt ons begrijpen om de context van een relatie waarin liefde en ethiek ons brengen tot een goed verstaan van de Schrift. Echt begrip gaat niet zonder liefde. Was het niet Tolstoi die zei dat hij alleen dat kon begrijpen wat hij ook liefhad?
En het is ook de liefde die woorden als “gezag”, “autoriteit”, “regelgeving” acceptabel maakt voor de rebelse mens – zoals ik. Omdat ik Gods liefde ken, zal de bijbel mij op die manier vormen. Zoals een liefdesbrief, zoals onze vriend Johan Klein Haneveld al aangaf.
Daarom hecht ik ook veel waarde aan andere vormen van bijbellezen. In de BBC-serie “The Monastry” hoorde ooit een Benedictijnse monnik praten over bijbellezen als vormend lezen. Niet zozeer het begrijpen stond bij hem vooraan, maar gewoon het lezen op zich. Het ritme en de klank liet hij op zich inwerken en de woorden kregen zo ook een ruimere betekenis. Hij begon niet met begrijpen, maar gewoon met lezen. Iets wat we reciteren kunnen noemen zoals in Psalm 1:2 staat volgens de Willibrord vertaling. Volgens mij is deze vorm van bijbellezen hier wat ondergesneeuwd geraakt. De aandacht voor de lectio divina, probeert deze vorm weer te herstellen.
In mijn beleving kan de bijbel daarom ook niet worden losgekoppeld van de Heilige Geest – de Geest van Christus. Het lijkt mij dat de Geest de juiste gemoedstoestand in ons werkt. De gemoedstoestand van liefde. De Geest “neemt” dit uit Jezus en geeft het ons. Volgens mij niet op een vage manier, niet een klef romantisch sfeertje en ook niet in extase of jubelstemming maar – in mijn beleving – wel met het respect/ontzag en het verlangen om de ander recht te doen en te dienen. Dienen en niet (be-)heersen, om weer even bij Levinas aan te sluiten.
Dat maakt de bijbel voor mij telkens weer tot een vormend boek. Soms meen ik er iets van te begrijpen maar hoe-dan-ook zal het mij vormen. De woorden keren immers niet “onverichterzake” terug naar God, maar ze doen wat God kan behagen, zegt Jesaja ergens.
Henk dank je voor je aanzet tot een goede bezinning.
Dan ook met een liefdevolle groet van mij! =)
Reactie door Ronald — november 29, 2011 @ 7:40 am
ik heb de neiging het hiermee ZEER eens te zijn
Reactie door henkmedema — november 29, 2011 @ 7:51 am
Vanavond bedenk ik pas dat een verwijzing naar mijn (ons) boekje HET NIEUWE BIJBELLEZEN hier op z’n plaats zou zijn: over nieuwe manieren van bijbellezen, niet analyserende, maar ontvangend, net als bij Lectio Divina.
Reactie door henkmedema — november 29, 2011 @ 7:00 pm
Ja mijn bijdrage was eigenlijk alleen maar een voorzetje zodat je dit punt zelf kon scoren
Reactie door Ronald — november 29, 2011 @ 10:23 pm
Sterk, Henk
Ik grijp het dankbaar aan
om de vorm/inhoud discussie
nog eens nieuw leven in te blazen.
Volgens mij zijn schermteksten
nog steeds veel te veel
gedigitaliseerde boeken/tijdschriften.
Boeken hadden beperkingen (weet je nog wel).
Ze mochten niet te dik (te duur) zijn.
Worstelen met regellengtes, papierdikte dus enzo.
Dat hoeft niet meer.
We kunnen nu bondiger en scheutiger tegelijkertijd zijn.
Bondiger in formulering.
Scheutiger in ruimtegebruik (die zó deel van de formulering wordt).
Zie hieronder een proeve van mijn versie van jouw blog.
- Aantal woorden bijna gehalveerd.
- Aantal regels ongeveer gelijk gebleven.
- Zeggingskracht verdubbeld.
Ook omdat meer mensen het dan lezen.
Gedenk de dyslectici.
Geen betweterige kritiek.
We kennen elkaar.
Hier komt ie:
Schriftonderzoek en spiritualiteit
Je krijgt het Woord van God onder ogen.
-Hoe voelt dat?
-Hoe kun je daar (samen) mee omgaan?
Het gezag van de Schrift is niet
het gezag dat je zonodig op de bon slingert.
Het heeft vooral te maken met
de eerbiedige, vrolijke onderworpenheid van wie zich geliefd weet.
Je weet wel
ouders die naar hun kinderen luisteren (en andersom),
mannen die naar hun vrouw luisteren (en andersom).
Zóveel sterker dan welke wet ook.
Schriftstudie verzuurt, bederft,
als het niet meer is dan louter theologie (hard nodig overigens).
Wie de leer óver de Schrift
voortdurend toestaat door God heen te kletsen,
zal nooit echt kunnen luisteren.
God is groter
dan onze beste verpakking van zijn woorden.
Gods verhaal mag versmelten met ons eigen verhaal
en juist daardoor heeft het gezag
en kan dat verhaal ons leven veranderen.
Schriftstudie raakt onszelf
en door ons anderen
als er een raakpunt is
met de pracht en de verschrikkingen van ons eigen leven.
Zijn hart raakt ons hart (kern van ons bestaan).
Schriftstudie is niet:
alles in de juiste vakjes
zodat wij er wat mee kunnen;
niet de vrucht van de boom van de kennis van goed en kwaad.
Ze wortelt in het verlangen naar leven… eeuwig, eindeloos.
Het is…
komen tot Jezus, van Wie die Schrift getuigt. [Jh5:39]
Reactie door Rob van Stormbroek — november 30, 2011 @ 5:26 am